Ozonla Sterilizasyon

Ozonla Sterilizasyon: Mekân, Ekipman ve Su İçin Kapsamlı Rehber

Ozon (O₃), güçlü oksidan yapısıyla bakteri, virüs, mantar ve küf sporlarını etkisiz hâle getirmede kullanılan çevreci bir yöntemdir. Bu rehber; ozonla sterilizasyonun nasıl çalıştığını, nerelerde işe yaradığını, adım adım uygulama süreçlerini ve güvenlik kurallarını pratik bir dille anlatır.

Kısa Özet 

• Ne? Ozon, oksidasyonla mikroorganizmaları parçalayarak etkisizleştirir; işlem sonrası oksijene (O₂) geri döner.

• Nerede? Ev–ofis, üretim alanları, gıda, sağlık dış alanları, araç içi, depo, HVAC, su arıtımı.

• Artıları: Kalıntı bırakmaz, hızlıdır, koku ve biofilmleri zorladığı için derin temizlik sağlar.

• Dikkat: İnsan, evcil hayvan ve bitkiler varken uygulanmaz; işlem sonrası yeterli havalandırma şarttır.

• 1) Sterilizasyon mu, dezenfeksiyon mu?

  • Dezenfeksiyon: Patojen yükünü güvenli seviyelere indirir.

  • Sterilizasyon: Sporlar dâhil tüm mikroorganizmaları ortadan kaldırmayı hedefler.
    Ozon, doz (konsantrasyon) × süre (CT) doğru ayarlanırsa yüksek düzeyli dezenfeksiyon/sterilizasyon etkisi gösterebilir; pratikte çoğu saha uygulaması “yüksek düzey dezenfeksiyon + koku giderme” hedefler. Bu nedenle “sterilizasyon” iddiası için protokol, ölçüm ve kayıt şarttır.

  2) Ozon nedir ve nasıl etkiler?

  • Ozon, kararsız bir moleküldür; oksidasyon yoluyla hücre duvarını, kapsidi ve viral RNA/DNA’yı tahrip eder.

  • Reaksiyon sonrası kısa sürede oksijene parçalanır; bu yüzden kalıntı bırakmaz.

  • Etkinlik; sıcaklık, bağıl nem, organik yük, kapalı alanın sızdırmazlığı ve CT değeri ile doğrudan ilişkilidir.

  4) Kullanım alanları

  • Kapalı mekân hava & yüzey: Ev, ofis, otel odası, otomobil, ambulans, spor salonu, depo.

  • Gıda alanları: Soğuk odalar, et/süt işleme odalarında koku ve küf yükünün düşürülmesi.

  • HVAC & kanal içi: Koku ve mikrobiyal yükün azaltılması (filtre ve mekanik bakım ile birlikte).

  • Su arıtımı: Kuyu suyu, proses suyu, yüzme havuzlarında oksidasyon ve dezenfeksiyon.

  • Araç içi: Taksi/servis/filo araçlarında hızlı koku ve mikrop kontrolü.

  Cihaz seçimi ve kapasite yaklaşımı

  • Kapasite (g/sa): Hacim büyüdükçe ve kir yükü arttıkça daha yüksek kapasiteler gerekir.

  • Zaman hedefi: Aynı hedef etki için yüksek kapasiteli cihaz daha kısa sürede sonuca ulaşır.

  • Oda örneği: 30–60 m³ konut odası → 2–5 g/sa aralığı; yoğun kir/koku varsa 8–10 g/sa.

  • Depo/atölye: 100–300 m³ → 10–20+ g/sa, hava sirkülasyonu desteklenmelidir.

  • Su uygulamaları: Temas tankı, temas süresi ve çözünmüş ozon izlenmelidir (PPM ve ORP ölçümü)